Als kinderen naar school gaan, wordt kinderopvang lastiger

Iedereen zegt dat het makkelijker wordt zodra je kind naar school gaat. Geen crèche meer, meer structuur, meer voorspelbaarheid. Maar voor veel werkende ouders begint dan net een nieuw probleem.

12 augustus 2026 · 6 min leestijd

Als je een baby krijgt, zegt elke ouder die het al heeft meegemaakt hetzelfde: hou vol, het wordt makkelijker zodra ze naar school gaan. Dus je houdt vol, door de nachtvoedingen heen, door de peuterjaren en door het dagelijkse brengen en halen naar de crèche. Je vertelt jezelf dat er in september van dat magische schooljaar eindelijk structuur komt. Maar dat gebeurt niet. Niet zoals ze beloofd hadden.

Niemand bereidt je voor op de planning. De onmogelijke planning. Twee werkende ouders, een schooldag die start om 8.30 uur en eindigt om 15.30 uur, en woensdagmiddag vrij vanaf 12 uur. Ons kind gaat op woensdag 2,5 uur naar school. Dat is niet eens genoeg tijd om het huis goed schoon te maken. En dan hebben we het nog niet over studiedagen, schoolvakanties en acht weken zomervakantie.

Ik pleit niet voor langere schooldagen. In juni zijn kinderen uitgeput en hebben ze die lange vakantie nodig. Het probleem is niet de schoolkalender op zich. Het probleem is dat niemand je vertelt hoe hard die kalender botst met je werk.

Wat is de kinderopvangkloof voor werkende ouders?

De kinderopvangkloof ontstaat wanneer voltijdse opvang wordt vervangen door een lappendeken van voorschoolse opvang, naschoolse opvang, woensdagmiddagen, studiedagen en schoolvakanties. Voor ouders met baby's wordt het later dus vaak niet makkelijker. Het wordt anders moeilijk.

Wanneer je kind naar school gaat, verdwijnt de opvang voor de hele dag. Wat ervoor in de plaats komt, zijn verschillende opvangmomenten, vaak op verschillende locaties en georganiseerd door verschillende partijen. De structuur die je werkdag bij elkaar hield, valt stilletjes uit elkaar in het jaar dat je kind drie wordt.

De Vlaamse cijfers zijn duidelijk. Uit de Gezinsbarometer van de Gezinsbond blijkt dat de helft van de ouders moeite heeft om de lange zomervakantie te overbruggen en een derde met de andere schoolvakanties. De zomer is het grootste knelpunt van het jaar. En de verborgen infrastructuur die het schooljaar bij elkaar houdt? Grootouders. Drie op de vier ouders die woensdag niet zelf kunnen opvangen, vallen terug op grootouders. Vier op de tien rekenen op hen voor naschoolse opvang en een op de drie voor het brengen naar school.

Maar die infrastructuur brokkelt af. Er zijn meer gezinnen met twee inkomens, meer eenoudergezinnen en meer grootouders die langer werken. Ik herinner me dat mijn nichtje, nu 12, in de zomer terug naar de crèche ging omdat dat toen de gekke periode was waarin er wél nog plaats was. Ik ken ouders die 80 of 90% ouderschapsverlof namen zodat ze hun kinderen van school konden halen, terwijl grootouders de andere dagen opvingen.

Nu hoor ik vooral andere verhalen. Vrouwen die hun ouderschapsverlof en onbetaald verlof al hebben opgebruikt nog vóór de crèche echt start, omdat er geen plek was. Grootouders die nog fulltime werken. Of grootouders die in een ander land wonen. We kunnen niet achteroverleunen en wachten tot de politiek dit oplost. Niet op korte termijn.

Waarom verandert buitenschoolse opvang in Vlaanderen vanaf 2026?

Vanaf 2026 verschuift de financiering van buitenschoolse opvang in Vlaanderen naar de gemeenten. Onder het decreet Buitenschoolse Opvang en Activiteiten krijgen lokale besturen meer verantwoordelijkheid voor het buitenschoolse aanbod op hun grondgebied. Veel gemeenten waarschuwen dat de nieuwe verdeling kan leiden tot een kleiner of duurder aanbod.

De VVSG, de koepelorganisatie van Vlaamse gemeenten, waarschuwde dat vier op de vijf lokale besturen vrezen dat de combinatie van werk en gezin moeilijker zal worden. Een aanzienlijk deel verwacht bovendien met minder middelen te moeten werken. Dat betekent niet dat de opvang in elke gemeente automatisch achteruitgaat, maar waar middelen verdwijnen, ligt de druk voor de hand: minder plaatsen, duurdere opvang of beperktere openingsuren.

Wij hebben geluk. Onze drie dorpsscholen zijn aangesloten bij een kinderopvang die naschoolse opvang en vakantieopvang aanbiedt. Maar zelfs dan blijft het puzzelen. Op het moment dat de inschrijvingen opengaan, zitten veel ouders klaar achter hun laptop en vijf minuten later kunnen de plaatsen weg zijn. Onze dorpsopvang wordt soms vergeleken met het bemachtigen van een Tomorrowland-ticket. Je moet er bijna om lachen.

Hoe beïnvloedt kinderopvang de carrière van ouders?

De schooljaren vallen vaak precies samen met de fase waarin ouders op het werk een stap extra moeten zetten: meer verantwoordelijkheid nemen, zichtbaar blijven of doorgroeien naar een leidinggevende functie. De druk thuis en de kansen op het werk komen vaak in hetzelfde decennium samen.

De Gezinsenquête 2021 van Departement Zorg toont hoe zwaar dat kan wegen. 24% van de ouders komt vaak emotioneel uitgeput thuis van het werk. Een op de drie mist gezinsactiviteiten door de uren die het werk vraagt en meer dan een op de vijf heeft een kind al een buitenschoolse activiteit moeten weigeren omdat het vervoer niet te combineren viel met werk.

Langetermijnonderzoek naar de moederschapsboete laat bovendien zien dat de gevolgen van kinderen voor inkomen en loopbaan nog jaren kunnen doorwerken, ook wanneer kinderen ouder worden en moeders opnieuw meer uren gaan werken. Het gaat dus niet alleen om een paar jaren waarin je tijdelijk minder werkt. Keuzes die vandaag vooral praktisch voelen, kunnen nog lang doorwerken in inkomen, ervaring en kansen op het werk.

We kunnen een lange discussie voeren over werktijden, maar dat lost morgen niets op. We kunnen op zoek gaan naar jobs met meer flexibiliteit, maar die zijn schaars en er is veel concurrentie. Wat ik weiger te accepteren, is dat iemands carrière in het water valt omdat school begint om 8.30 uur en eindigt om 15.30 uur. Met 80 of 90% werken kun je absoluut een carrière opbouwen, maar dan moet je je zichtbaarheid en je volgende stap wel bewust in het gesprek houden.

Wat kunnen werkende ouders doen aan kinderopvang voor schoolgaande kinderen?

Je kunt de schoolkalender niet in je eentje aanpassen. Maar je kunt de druk wel verminderen door vroeger te plannen, de last bewuster te verdelen en beter gebruik te maken van de ondersteuning die er al is. Dit zijn geen perfecte oplossingen, maar wel praktische manieren om te voorkomen dat je elk nieuw schoolmoment opnieuw vanaf nul moet oplossen.

Plan het jaar achteruit vanaf de vakanties

De zomervakantie en studiedagen zijn vaak al maanden op voorhand bekend. Behandel ze als vaste afspraken en niet als verrassingen die je in juni overvallen. Begin met de moeilijkste periodes: de acht weken zomervakantie, herfstvakantie, kerstvakantie, studiedagen en woensdagen. Daarna pas plan je de rest.

Maak van woensdag en vakanties een gezinsbeslissing

Laat de opvanglast niet automatisch bij één persoon terechtkomen. Wie neemt welke woensdag? Wie regelt welke vakantie? Wie past de werkplanning aan? Wie belt de opvang en wie boekt het kamp? Als het elke keer stilletjes bij dezelfde persoon belandt, is dat geen logistiek detail meer. Dan is het een patroon.

Bouw een kleine oudergroep op

Een kleine groep ouders waarmee je af en toe kunt ruilen, kan verrassend veel verschil maken. Ik hoorde ooit een mooi verhaal over een alleenstaande moeder die een roulatiesysteem opzette met vijf andere ouders. Af en toe pasten ze op elkaars kinderen. Als één ouder op maandag drie kinderen ophaalt, bespaart dat een andere ouder 40 minuten. Hetzelfde geldt voor sport, hobby's en kampen: carpoolen kan betekenen dat je één keer per vier weken rijdt in plaats van elke week.

Ja, het is moeilijk om je kinderen aan anderen toe te vertrouwen. Maar het blijft een optie, en voor sommige gezinnen is het precies het soort kleine praktische oplossing dat veel druk wegneemt.

Gebruik wat er al bestaat

Dienstencheques, bijdragen voor vakantiekampen als je werkgever die aanbiedt, buitenschoolse opvang, vakantieopvang en activiteiten via school of gemeente klinken misschien niet spectaculair. Maar soms is praktisch precies wat je nodig hebt. Niet alles hoeft een grote structurele oplossing te zijn om toch verschil te maken in een werkweek.

Praat met de school

Onze school organiseert twee keer per week van 16.00 tot 17.00 uur Multimove voor de kleuters. Kleine groepen, sporten met een leerkracht en geen extra ritten voor mij. De meeste werkende ouders die ik spreek, zouden graag betalen voor dit soort activiteiten. Bestaat het niet op jouw school, dan kan de ouderraad het vaak mee op de agenda zetten. Het vraagt wat moeite, maar het kan ook enorm veel mentale last wegnemen.

Houd je carrière in het gesprek

Als de logistiek het zwaarst is in precies die jaren waarin promoties plaatsvinden, benoem dat dan op het werk. Treed niet stilletjes een stap terug en hoop dat niemand het merkt. Zichtbaarheid kan een bewuste keuze zijn en je manager weet niet automatisch dat je nog steeds wilt doorgroeien.

Soms helpt een kleine praktische aanpassing al: reserveer bijvoorbeeld 15.30 tot 17.30 uur voor de kinderen, wissel daarna met je partner en werk later op de avond nog iets af. Is dat ideaal? Nee. Is het soms haalbaar? Ja. En soms is het voldoende om een werkweek wel te laten functioneren.

Waarom naschoolse opvang niet betekent dat je tekortschiet als ouder

Naschoolse opvang, vakantieopvang of langere schooldagen betekenen niet dat je tekortschiet als ouder. Een moeder vertelde me onlangs dat ze, als alleenstaande ouder, haar kinderen vanaf dag één langer op school moest laten blijven. Ze was de enige kostwinner en had weinig ondersteuning. Jarenlang voelde ze zich daar schuldig over.

Toen kwam covid. Ze werkte thuis, de kinderen waren thuis en ze keken tv terwijl zij werkte. Toen viel het schuldgevoel in elkaar. Was dat dan het betere alternatief? Waren haar kinderen beter af thuis, starend naar een scherm terwijl zij haar takenlijst afwerkte, of waren ze beter af op school, met leeftijdsgenootjes en begeleiding?

Je kunt niet elke dag alles hebben. Ouderschap betekent keuzes maken. Sommige dagen verloopt je carrière wat trager en sommige dagen blijft je kind een uur langer op school. Beide zijn oké. Wat niet helpt, is dat schuldgevoel de keuze opeet die je al hebt gemaakt.

Dit is een bekende, voorspelbare spagaat. Geen persoonlijk falen. Het benoemen ervan is de eerste stap.

Bronnen

• Gezinsbond, Gezinsbarometer — buitenschoolse opvang en de vakantiepuzzel.
• Departement Zorg, Gezinsenquête 2021 — combinatie gezin en werk.
• VVSG, informatie en standpunten over het decreet Buitenschoolse Opvang en Activiteiten (BOA).
• Onderzoek naar de moederschapsboete en langetermijneffecten op loopbaan en inkomen.

← Alle artikels